28 maja 2026 roku w Tarnowie odbędą się 11. Ogólnopolskie Zawody Pływackie Osób z Niepełnosprawnościami. To wydarzenie sportowe, społeczne i integracyjne, które Fundacja Rozwoju Edukacji, Pracy, Integracji organizuje z myślą o dorosłych osobach z niepełnosprawnościami z całej Polski. Akademia Tarnowska jest współorganizatorem zmagań.
W tegorocznej edycji do udziału zgłoszono 80 zawodniczek i zawodników, reprezentujących 17 organizacji i drużyn oraz 13 zgłoszeń indywidualnych. Uczestnicy przyjadą do Tarnowa z 8 województw (małopolskiego, lubelskiego, podkarpackiego, świętokrzyskiego, łódzkiego, śląskiego, lubuskiego i dolnośląskiego). Wśród zgłoszonych są osoby, które startowały już w poprzednich edycjach, ale także 33 zawodników, którzy po raz pierwszy wezmą udział w wydarzeniu organizowanym przez Fundację REPI. To dla nas szczególnie ważne, bo pokazuje, że Zawody nadal otwierają nowe osoby i nowe środowiska na aktywność sportową.
Zawody odbędą się na pływalni Akademii Tarnowskiej przy ul. Mickiewicza 8. W programie przewidziano konkurencje indywidualne na dystansie 25 metrów: stylem dowolnym, klasycznym i grzbietowym, a także sztafetę adaptacyjną 3 × 12,5 m. Wydarzenie jest tworzone jako przestrzeń bezpiecznej, dostępnej i życzliwej rywalizacji sportowej, dostosowanej do możliwości zawodników.
Partnerem i współorganizatorem wydarzenia jest Warsztat Terapii Zajęciowej im. Jana Pawła II w Tarnowie. WTZJP2 wykonuje ogromną pracę organizacyjną, logistyczną i społeczną. Bez tego codziennego doświadczenia, kontaktu z osobami z niepełnosprawnościami i praktycznej wiedzy zespołu Warsztatu trudno byłoby stworzyć wydarzenie tak dobrze odpowiadające na realne potrzeby uczestników.
Partnerem Zawodów jest Katedra Fizjoterapii Akademii Tarnowskiej. Nie byłoby tych Zawodów w obecnym kształcie również bez pani dr Marty Bibro, kierownik Katedry Fizjoterapii Akademii Tarnowskiej, która od lat wspiera nas swoim doświadczeniem, optymizmem, spojrzeniem z boku i zaangażowaniem studentów w realizację zadania. Akademia Tarnowska wskazuje dr Martę Bibro jako kierownik Katedry Fizjoterapii Wydziału Lekarskiego i Nauk o Zdrowiu.
Studenci Akademii Tarnowskiej są w tym wydarzeniu wyjątkowi. Na prośbę pani doktor zgłaszają się do wolontaryjnego wsparcia Zawodów w bardzo dużej liczbie. Są wśród nich aktualni studenci fizjoterapii, absolwenci kierunku, osoby, które wspierały nas podczas poprzednich edycji, a także ci, którzy wcześniej odbywali zajęcia lub praktyki zawodowe w Fundacji REPI i WTZJP2. To dla zawodników bardzo konkretna pomoc: w orientacji na obiekcie, w przejściu między strefami, w organizacji startów, w asyście sędziowskiej, w sędziowaniu, w komunikacji i w tworzeniu spokojnej, życzliwej i wesołej atmosfery.
Na miejscu będą również eksperci tarnowskiego oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, którzy towarzyszą nam przy Zawodach już po raz czwarty — to kolejny powód, aby przyjść, bo uczestnicy, opiekunowie i rodziny będą mogli skorzystać z bezpośredniej informacji dotyczącej świadczeń, rent, orzecznictwa, ubezpieczeń i innych spraw ważnych dla osób z niepełnosprawnościami.
Jednocześnie tegoroczne Zawody pokazują zjawisko, które bardzo nas niepokoi. Z edycji na edycję widzimy, że coraz mniej osób z niepełnosprawnościami regularnie pływa w organizacjach i placówkach zajmujących się ich wsparciem. Kiedy zaczynaliśmy organizować Zawody, zgłaszało się nawet około 160 zawodników i musieliśmy odmawiać przyjęcia kolejnych osób. Teraz organizujemy wydarzenie dla 80 zawodników także dlatego, że środowisk regularnie trenujących pływanie jest mniej.
To nie jest tylko lokalna obserwacja. Dane GUS pokazują, że udział osób z niepełnosprawnościami w zajęciach sportowych lub rekreacji ruchowej spadł z 28,1% w 2016 roku do 18,4% w 2021 roku, a regularny udział z 11,0% do 7,7%. Przyczyn może być wiele: koszty wejść na basen i transportu, brak kadry, konieczność zapewnienia bezpieczeństwa i opieki, ograniczenia zdrowotne, problemy organizacyjne po stronie placówek, a czasem także brak systemowej motywacji do regularnego ruchu.
Dlatego tak ważna jest promocja sportu, kultury fizycznej, ruchu i aktywności każdej osoby, szczególnie osób z niepełnosprawnościami i osób neuroróżnorodnych. Ruch nie jest dodatkiem. Jest jednym z warunków utrzymywania sprawności, samodzielności, dobrostanu psychicznego, relacji społecznych i poczucia wpływu na własne życie. Światowa Organizacja Zdrowia podkreśla, że regularna aktywność fizyczna jest ważna także dla osób żyjących z niepełnosprawnością, a zalecenia dotyczące ruchu obejmują również tę grupę.
Każdy dobrze dobrany, bezpieczny ruch jest bodźcem dla ciała i układu nerwowego. Regularna aktywność wspiera uczenie się ruchu, koordynację, równowagę, orientację w przestrzeni, regulację emocji i poczucie sprawczości. To szczególnie ważne u osób neuroróżnorodnych i osób z niepełnosprawnościami, dla których aktywność fizyczna często oznacza nie tylko trening sportowy, ale także rozwój komunikacji, samodzielności i odwagi społecznej.
Fundacja REPI stara się nie tylko organizować Zawody, ale także rozwijać ich jakość. Podczas poprzedniej edycji, we współpracy z naukowcem i naukowczynią z Akademii Tarnowskiej – dr. Andrzejem Nosiadkiem oraz mgr Katarzyną Kumięgą z Wydziału Lekarskiego i Nauk o Zdrowiu – wprowadziliśmy innowację łączącą sport powszechny osób z niepełnosprawnościami z analizą naukową ruchu.
Starty zawodników zostały zarejestrowane przy użyciu czterech zsynchronizowanych kamer rozmieszczonych nad i pod wodą. Nagrania wykonano w jakości Full HD, z częstotliwością 60 klatek na sekundę, a następnie przeanalizowano w programie Kinovea. Dzięki temu można było zobaczyć elementy niewidoczne gołym okiem: czas reakcji, sposób odbicia od ściany, prędkość odbicia, kąt ułożenia ciała, długość poślizgu i technikę startową.
To było coś więcej niż pomiar. Zawody stały się na chwilę żywym laboratorium ruchu, ale bez odbierania im ludzkiego, sportowego charakteru. Dla każdego uczestnika przygotowano indywidualny raport z opisem parametrów startu i kadrami z nagrania. Zebrane dane posłużyły także do opracowania raportu zbiorczego, który może pomagać zawodnikom i trenerom w dalszej pracy. W analizie ujęto 103 pływaków, a autorzy wskazali m.in., że 80% zawodników rozpoczęło start w czasie poniżej 0,6 sekundy, ale jednocześnie ponad 80% badanych w ogóle nie wykonało poślizgu po odbiciu.
To bardzo ciekawy i praktyczny wniosek. Pokazuje, że w sporcie osób z niepełnosprawnościami nie chodzi tylko o wynik na mecie. Czasem największy rozwój zaczyna się od drobnego elementu: ustawienia stóp, chwili bezruchu przed startem, kąta odbicia, poślizgu pod wodą, spokojnego wynurzenia. Te szczegóły mogą dać zawodnikowi większą pewność, lepszą technikę i poczucie, że trening naprawdę coś zmienia.
Dlatego tegoroczne Zawody są dla nas ważne także jako głos w sprawie aktywności osób z niepełnosprawnościami. Chcemy mówić nie tylko o medalach, ale też o dostępie do basenów, o pracy trenerów i terapeutów, o roli uczelni, wolontariuszy, rodzin i placówek wsparcia. Chcemy pokazać, że pływanie może być sportem, rehabilitacją, spotkaniem, przełamaniem lęku, budowaniem samodzielności i doświadczeniem sukcesu.
Zapraszamy media do obecności podczas Zawodów. To wydarzenie ma w sobie dużo dobrego obrazu, dużo prawdziwych historii i ważny temat społeczny: jak nie stracić aktywności osób z niepełnosprawnościami i jak sprawić, żeby ruch, sport i kultura fizyczna były dla nich realnie dostępne.